Dấu ấn sâu đậm về đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trên quê hương Thái Thụy anh hùng

     Nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/2/1930 – 03/2/2026) và 118 năm Ngày sinh đồng chí Nguyễn Đức Cảnh – một trong những lãnh tụ xuất sắc của Đảng ta, nguyên Chủ tịch Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ (tổ chức tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), Tổng Biên tập đầu tiên của Báo Lao Động, Ban Quản lý Khu lưu niệm đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trân trọng giới thiệu tới quý độc giả bài viết: “Dấu ấn sâu đậm về đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trên quê hương Thái Thụy anh hùng”.

     Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà báo cách mạng lỗi lạc

     Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh (1908 - 1932) sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, giàu truyền thống yêu nước, hiếu học tại làng Diêm Điền, tổng Hộ Đội, huyện Thụy Anh, tỉnh Thái Bình (nay là xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên). Được giác ngộ cách mạng từ sớm, đồng cảm với nỗi thống khổ của công nhân và nhận thấy sức mạnh to lớn của giai cấp công nhân nếu được đoàn kết lại, đồng chí đã trực tiếp tham gia, vận động, tổ chức thành phong trào đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân.

    Ngày 28.7.1929, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh triệu tập Đại hội Đại biểu công nhân các tỉnh ở Bắc Kỳ, họp tại hiệu thuốc lào Thuận Mỹ (số 15 phố Hàng Nón, Hà Nội). Đại hội định ra nhiệm vụ công tác mới cho phong trào công nhân và thành lập Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ, bầu ban chấp hành gồm 3 đồng chí. Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh là hội trưởng lâm thời. Sự ra đời của Tổng Công hội đỏ đặc biệt có ý nghĩa đối với phong trào công nhân Việt Nam và hoạt động tổ chức Công đoàn.

    Đại hội cũng quyết định xuất bản Báo Lao Động và tạp chí Công Hội Đỏ làm cơ quan tuyên truyền của Công hội. Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trực tiếp phụ trách cả báo và tạp chí. Trong hoàn cảnh khó khăn thiếu thốn, phải đối phó với sự rình rập của mật thám, Báo Lao Động - cơ quan ngôn luận của Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ đã được chuẩn bị khẩn trương và kịp ra số đầu tiên ngày 14.8.1929. Báo kêu gọi công nhân, lao động các nhà máy, xí nghiệp, hầm mỏ, đồn điền tham gia tổ chức Công hội, đoàn kết đấu tranh chống bọn tư bản - đế quốc. Trang Nhất Lao Động có bài nói về Đại hội Đại biểu lần thứ Nhất của Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ với những lời trần thuật đầy hứng khởi, trong đó hiện rõ hình ảnh “anh B” - tức đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã chủ trì đại hội.

    Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh có nhiều bài đăng trên Báo Lao Động để tuyên truyền, giáo dục công nhân, hướng dẫn công nhân đấu tranh theo đường lối và phương pháp của Đảng. Số 2 và số 3 Báo Lao Động được in và phát hành trong tháng 9, 10.1929 đăng một số bài của các đồng chí lãnh đạo Đông Dương Cộng sản Đảng, của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bàn về đường lối cách mệnh vận động, về vai trò - sứ mệnh lịch sử của công nhân, thợ thuyền trong công cuộc cứu nước. Báo Lao Động của Tổng Công hội Đỏ Bắc kỳ đã mở đầu cho sự xuất hiện nhiều tờ báo của giai cấp công nhân, của tổ chức Công hội trong cuộc vận động giành chính quyền.

    Tháng 2.1930, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh tham dự Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và được phân công giữ các trọng trách: Bí thư Đảng bộ Hải Phòng, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, Ủy viên Ban Thường vụ Xứ ủy Trung Kỳ.

     Phụ trách công tác tuyên huấn tại Ban Thường vụ Xứ ủy Trung Kỳ, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh đã đóng vai trò quan trọng, cùng với Xứ ủy Trung Kỳ xây dựng một hệ thống báo Đảng từ xứ đến tỉnh và các cơ sở. Tháng 4.1931, đồng chí bị thực dân Pháp bắt ở Vinh. Mặc dù bị tra tấn bằng nhiều hình thức, nhưng đồng chí quyết không khai nhận. Ngày 31.7.1932, đồng chí bị thực dân Pháp xử tử tại đề lao Hải Phòng.

     Tri ân công lao to lớn của vị lãnh tụ tài ba

    75 năm sau khi đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bị giặc Pháp xử chém cùng với đồng chí Hồ Ngọc Lân, đến tháng 9.2007, di hài của 2 đồng chí được tìm thấy tại khuôn viên Công ty Cổ phần Giày Thống Nhất, xã An Đồng, huyện An Dương, TP Hải Phòng (nay là phường An Hải, TP Hải Phòng).

   Ghi nhận công lao đóng góp to lớn của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh cho sự nghiệp cách mạng, những người con quê hương đã xây dựng khu lưu niệm ngay tại chính mảnh đất của gia đình - nơi đồng chí sinh ra.

    Khu lưu niệm gồm: 3 gian nhà gỗ diện tích 26 m2, cột gỗ, vì kèo gỗ, vách gỗ, nền xi măng, mái lợp ngói (ngôi nhà thờ tổ - vốn là trường dạy học của cụ Nguyễn Đức Tiết); 3 gian nhà ngang - nơi sinh đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, tường chình đất, vì kèo tre, nền đất, vách ngăn bằng phên nứa, mái lợp ngói với diện tích 25 m2; nhà bếp; giếng nước, nhà bia, khu vườn hoa cây cảnh, khu nhà lưu niệm và khu lăng mộ với tổng diện tích rộng 1.650 m2. Khu lăng mộ Nguyễn Đức Cảnh được thiết kế rất đặc biệt được xây nổi lên trên, phần mộ ở phía dưới tầng nổi, tháng 11/2007 hài cốt của đồng chí được đưa về an nghỉ tại đây. Khu nhà lưu niệm hiện trưng bày nhiều tư liệu lịch sử quý báu như: các bài báo của thực dân Pháp viết sau khi đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bị xử kín; những công trình nghiên cứu về thân thế và sự nghiệp của đồng chí; hình ảnh khu pháp trường ở Hải Phòng xưa và nay; những văn bản pháp lý của Trung ương và của tỉnh về quá trình tìm hài cốt của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh về an táng tại quê nhà…

    Tri ân công lao to lớn của lãnh tụ Nguyễn Đức Cảnh, cán bộ, viên chức Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Thái Thụy – Ban Quản lý Khu lưu niệm đồng chí Nguyễn Đức Cảnh thành kính tưởng nhớ, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với người chiến sĩ cộng sản kiên trung, nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng, người đặt nền móng cho phong trào công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam. Trước anh linh đồng chí, tập thể cán bộ, viên chức nguyện tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy trong công tác quản lý, gìn giữ và phát huy giá trị Khu lưu niệm; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; góp phần bảo tồn, lan tỏa sâu rộng những giá trị lịch sử, tư tưởng và tấm gương cách mạng sáng ngời của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh trong đời sống xã hội hôm nay và mai sau./.

                                          Thực hiện: Hương Giang