“Từ ân nghĩa dưỡng dục đến di sản văn hóa: Tưởng niệm 92 năm ngày mất Cụ Trần Mỹ – Người thắp sáng con đường học vấn cho đồng chí Nguyễn Đức Cảnh”

     Hôm nay, trong không khí trang nghiêm và thành kính, chúng ta cùng nhau tưởng niệm 92 năm ngày mất của Cụ Trần Mỹ (1934 – 2026) – một bậc tiền nhân đức độ, người đã để lại dấu ấn sâu sắc không chỉ trong dòng tộc họ Trần mà còn trong lịch sử cách mạng Việt Nam qua việc cưu mang, dưỡng dục đồng chí Nguyễn Đức Cảnh từ thuở ấu thơ.

     Cụ Trần Mỹ quê tại làng Cổ Am, huyện Vĩnh Bảo, nay thuộc thôn Cổ Am 4, xã Vĩnh An, thành phố Hải Phòng – vùng đất giàu truyền thống văn hiến và cách mạng. Trong cuộc đời làm quan với cương vị Tri phủ (tỉnh trưởng), Cụ không chỉ nổi tiếng là người thanh liêm, nhân hậu mà còn là người có tầm nhìn xa, luôn đề cao việc học và nuôi dưỡng nhân tài.

    Năm 1915, khi đồng chí Nguyễn Đức Cảnh mới 7 tuổi, cha qua đời, gia cảnh rơi vào cảnh khó khăn, chính Cụ Trần Mỹ đã dang rộng vòng tay cưu mang, nhận làm con nuôi. Dưới sự đùm bọc của Cụ, cậu bé Nguyễn Đức Cảnh không chỉ được sống trong điều kiện đầy đủ mà còn được học hành tại những ngôi trường danh tiếng đương thời. Sau khi hoàn thành bậc tiểu học, Cụ đã tạo điều kiện cho Nguyễn Đức Cảnh theo học tại Trường Thành Chung Nam Định – một trung tâm giáo dục Nho học và Pháp – Việt tiêu biểu ở Bắc Kỳ thời bấy giờ. Chính nền tảng giáo dục và sự dưỡng dục tận tâm ấy đã góp phần hình thành nên một nhà lãnh đạo cách mạng kiên trung của dân tộc.

     Không chỉ có công lao trong việc nuôi dưỡng nhân tài, Cụ Trần Mỹ còn để lại một công trình văn hóa – tâm linh độc đáo: chùa Đông A, do chính Cụ khởi dựng vào cuối thập niên 20 của thế kỷ XX. Ngôi chùa được xây dựng trên khuôn viên rộng khoảng 3.000m² của dòng tộc họ Trần, với kiến trúc đặc sắc: hai hỏm núi đá tạo thành hang thờ Phật và thờ Đức Thánh Trần, cùng khu lăng mộ của Cụ. Toàn bộ quần thể gồm tam quan, gác chuông với chuông đồng, nơi thờ Chúa Liễu Hạnh, nhà trai, nhà nghỉ, hồ bán nguyệt phía trước… được bố trí hài hòa, tạo nên một không gian linh thiêng, cổ kính và giàu giá trị nghệ thuật.

     Trải qua hơn một thế kỷ với bao biến động lịch sử, chiến tranh và thời gian đã khiến di tích bị xuống cấp nghiêm trọng. Nhiều hạng mục bị tàn phá, tam quan hư hỏng, tượng thờ thất tán, cảnh quan bị che phủ. Tuy vậy, với lòng hiếu kính tổ tiên, con cháu dòng họ Trần vẫn luôn gìn giữ hương khói, chờ ngày phục dựng.

    Ngày nay, nhờ sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự chung tay của cộng đồng, đặc biệt là gia đình Cụ Trần Tiêu mà giáo sư, Nghệ sĩ Nhân dân Trần Bảng đại diện đứng ra lo liệu, chùa Đông A đã cơ bản được phục dựng, khôi phục lại phần nào vẻ đẹp và giá trị vốn có – trở thành một di tích văn hóa độc đáo của địa phương.

    Nhân dịp kỷ niệm 92 năm ngày mất của Cụ Trần Mỹ, chiều ngày 27/3/2026, các đồng chí lãnh đạo Ban Quản lý Khu lưu niệm Nguyễn Đức Cảnh xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên đã thành kính tổ chức lễ dâng hương, hoa quả, thắp đèn tri ân tại gia tiên họ Trần và trước anh linh của Cụ. Đây không chỉ là sự tri ân sâu sắc đối với một bậc tiền nhân mà còn là dịp để ôn lại truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh những con người đã âm thầm góp phần làm nên lịch sử.

    Tưởng nhớ Cụ Trần Mỹ là tưởng nhớ một tấm gương sáng về nhân nghĩa, đức độ và trách nhiệm với xã hội. Công lao của Cụ không chỉ nằm ở một công trình kiến trúc hay một dòng tộc, mà còn được khắc ghi trong lịch sử dân tộc qua việc nuôi dưỡng, chắp cánh cho một người con ưu tú của cách mạng Việt Nam.

    Xin kính cẩn nghiêng mình trước anh linh Cụ Trần Mỹ. Nguyện tiếp nối truyền thống tốt đẹp, gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử mà Cụ và các bậc tiền nhân đã dày công gây dựng./.

                                                    Thực hiện: Hương Giang