Đổi mới chính sách để hỗ trợ đúng những gì doanh nghiệp cần

Phóng viên: Bà có thể cho biết về quan điểm xây dựng dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa? Đâu là những điểm mới nổi bật để tiếp tục hướng tới mục tiêu tạo thuận lợi, thúc đẩy các doanh nghiệp phát triển trong giai đoạn tới?

Bà Trịnh Thị Hương: Như chúng ta đã biết, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được ban hành từ năm 2017, tính đến nay cũng gần 10 năm triển khai. Qua quá trình triển khai, tổng kết đánh giá thì chúng tôi cũng nhận thấy có một số điểm hạn chế đã được bộc lộ. Thực tế này đòi hỏi cần phải xử lý, tháo gỡ để giúp cho các doanh nghiệp có thể phát triển được bền vững hơn.

Về quá trình xây dựng dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây không đơn thuần chỉ là thay đổi về mặt tên gọi. Quan trọng hơn, từ mà đây là thể hiện rất là mạnh mẽ thông điệp là: chuyển từ tư duy về làm chính sách hỗ trợ sang tư duy kiến tạo và phát triển cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Cụ thể hơn, có rất nhiều các điểm mới ở trong dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được xây dựng. Ví dụ như là câu chuyện là về đổi mới phương pháp hỗ trợ; thay vì việc nhà nước hỗ trợ những gì nhà nước có, chuyển sang việc hỗ trợ những gì mà doanh nghiệp thực sự cần. Đồng thời, đây cũng là giải pháp để trao cái quyền chủ động cho doanh nghiệp có thể lựa chọn các chính sách cũng như là các cái dịch vụ hỗ trợ thông qua các hình thức hỗ trợ mới và đặc biệt là hình thức phiếu hỗ trợ (voucher) cho các doanh nghiệp. Bên cạnh đó là nhiều điểm mới nổi bật khác nữa, nhất là vấn đề là thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh lên thành doanh nghiệp.

Phóng viên: Bên cạnh điểm mới về chính sách hỗ trợ, cơ chế hỗ trợ, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa còn có nội dung gì mang tính đột phá so với các quy định trước đây, thưa bà?

Bà Trịnh Thị Hương: Như chúng ta cũng biết, một trong những rào cản rất lớn hộ kinh doanh e ngại khi chuyển đổi thành doanh nghiệp. Không phải là câu chuyện về mức ưu đãi bao nhiêu, ưu đãi thế nào, quan trọng hơn là vấn đề về chi phí tuân thủ của hộ kinh doanh khi chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Chính vì vậy mà một trong những chính sách trọng tâm trong quá trình xây dựng luật lần này là là việc là đơn giản hóa tối đa, giảm các chi phí tuân thủ của doanh nghiệp; trong đó chi phí tuân thủ về pháp luật thuế. Theo đó, phương pháp tính thuế được áp dụng theo hình thức tối giản nhất.

Dự thảo luật cũng đã đề xuất là nâng ngưỡng doanh thu áp dụng từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng một năm, từ đây các doanh nghiệp có thể lựa chọn được phương pháp tính thuế đơn giản.

Thì theo như tính toán của chúng tôi thì với ngưỡng doanh thu là 10 tỷ đồng một năm, thì có đến hơn 99% các cá nhân và hộ kinh doanh hiện nay sẽ có quyền lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản. Cùng với đó là khoảng 81% các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng sẽ được quyền lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản này.

Khi mà lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản thì cũng đồng nghĩa với việc các chế độ kế toán cũng sẽ rất đơn giản. Nhìn từ câu chuyện thực tế về phương pháp tính thuế phức tạp, có thể áp dụng lên đến bốn sổ sách kế toán, nhưng khi áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản thì sẽ chỉ áp dụng một sổ kế toán thôi.

Giải pháp này sẽ giúp cho doanh nghiệp cắt giảm được chi phí cũng như là thời gian để tuân thủ và dành được nhiều thời gian hơn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Phóng viên: Thời gian vừa qua, chúng ta đã nghe khá nhiều câu chuyện về doanh nghiệp 1 người. Nhìn từ góc độ xây dựng chính sách pháp luật, nhất là các quan điểm mới trong trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, bà có bình luận gì?

Bà Trịnh Thị Hương: Thực ra mô hình doanh nghiệp một người thì không phải là mới ở trên thế giới. Hiện nay, với sự hỗ trợ về công nghệ số, kỹ thuật số cũng như xu hướng phát triển mạnh của trí tuệ nhân tạo (AI), đã có nhiều công cụ hỗ trợ cho các doanh nghiệp. Họ có thể thể tận dụng, sử dụng các phần mềm cũng như là các giải pháp số, AI vào trong hoạt động sản xuất kinh doanh và giúp cho tối giản được các quy trình, giảm nguồn nhân lực.Thực tế trong các năm gần đây, mô hình doanh nghiệp một người đã trở nên phổ biến tại một số nước; ví dụ như ở Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ hay Singapore và một số quốc gia khác.

Về mặt pháp lý, theo các quy định hiện hành của Việt Nam, doanh nghiệp một người cũng đã có thể tồn tại. Đó chính cái mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính, trong quá trình xây dựng dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, chúng tôi cũng đã nghiên cứu kỹ hơn về mô hình doanh nghiệp một người; đưa ra các giải pháp tối ưu quản trị để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vừa nói chung và doanh nghiệp một người nói riêng.

Cụ thể, nếu như hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp một người hay còn gọi là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ, đáp ứng quy mô siêu nhỏ thì sẽ được áp dụng mô hình quản trị tối giản nhất. Từ đây sẽ được áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản, đồng thời cũng áp dụng chế độ kế toán phù hợp, tương ứng với quy mô siêu nhỏ, chỉ với một người.