Giảm gánh nặng, tạo thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp

Giảm nghĩa vụ, giữ thêm nguồn lực cho sản xuất

Trong bối cảnh hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số, tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp trở thành một trong những yêu cầu quan trọng để khơi thông nguồn lực. Bên cạnh vốn, thuế, lao động, khu vực sản xuất, kinh doanh còn chịu nhiều chi phí liên quan đến thủ tục, điều kiện kinh doanh, nghĩa vụ báo cáo. Giảm những gánh nặng này sẽ giúp doanh nghiệp dành thêm nguồn lực cho đầu tư, đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất.

Tinh thần đó được thể hiện khá rõ qua các chính sách thuế gần đây. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhiều lần nhắc tới dấu mốc từ ngày 1/1, khi ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh được nâng từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng mỗi năm, qua đó giảm nghĩa vụ tài chính cho nhóm kinh doanh quy mô nhỏ.

Cùng với chính sách trên, Quốc hội đã thông qua nghị quyết giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm 2026-2027 đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp có tổng doanh thu hằng năm tối đa 10 tỷ đồng. Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, việc chính sách được triển khai trong thời gian ngắn cho thấy quyết tâm cụ thể hóa chủ trương hỗ trợ khu vực sản xuất, kinh doanh.

Quan trọng hơn, phần thuế, phí được giảm hoặc gia hạn tạo điều kiện để nguồn lực tiếp tục lưu chuyển trong khu vực sản xuất, kinh doanh. Với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp quy mô nhỏ, nguồn lực được giữ lại có thể bổ sung vốn lưu động, đầu tư thiết bị, trả lương, chuyển đổi số hay mở rộng thị trường. Khi dư địa tài chính được cải thiện, khả năng duy trì hoạt động, tái đầu tư cũng được củng cố.

Song gánh nặng tài chính mới là một phần trong tổng chi phí doanh nghiệp phải gánh chịu. Chi phí về thời gian, hồ sơ, quy trình xử lý hay các điều kiện kinh doanh kéo dài cũng trực tiếp làm tăng giá thành cơ hội của hoạt động đầu tư. Vì vậy, muốn tạo thêm dư địa phát triển thực chất, giảm thuế cần đi cùng cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý, hạ chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Cắt thủ tục để giảm chi phí “vô hình”

Đây là lý do cải cách thủ tục hành chính đang trở thành một cấu phần quan trọng trong chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, Chính phủ đã chỉ đạo ban hành 11 nghị quyết về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Kết quả đã giảm 53% thời gian, 55% chi phí tuân thủ, tiết kiệm hơn 23.000 tỷ đồng.

Con số 23.000 tỷ đồng mỗi năm cho thấy cải cách thủ tục có thể tạo ra giá trị kinh tế rất cụ thể. Nếu thuế giảm giúp doanh nghiệp giữ lại một phần dòng tiền, thủ tục được tinh giản lại giúp doanh nghiệp giữ thêm thời gian. Cả hai đều có thể chuyển hóa thành nguồn lực phục vụ đầu tư, sản xuất, tìm kiếm thị trường, nâng năng lực cạnh tranh.

Đây là những giải pháp cần thiết bởi cải cách sẽ khó đi tới tận cùng nếu doanh nghiệp vẫn phải kê khai nhiều lần những thông tin Nhà nước đã có. Giảm một tờ giấy mang lại một phần thuận lợi; loại bỏ cả yêu cầu cung cấp lại dữ liệu mới có thể thay đổi căn bản trải nghiệm thực hiện thủ tục.

Theo kế hoạch của Bộ Tài chính, đến năm 2027, toàn bộ thủ tục đủ điều kiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ được đặt mục tiêu cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% kết quả giải quyết được số hóa, tái sử dụng. Người dân, doanh nghiệp sẽ không phải cung cấp lại thành phần hồ sơ khi thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu được công bố.

Điểm quan trọng hơn nằm ở sự thay đổi tư duy quản lý. Bộ Tài chính định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản trị rủi ro, tăng kiểm soát thực thi dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Thay vì yêu cầu mọi doanh nghiệp trải qua nhiều tầng kiểm tra từ đầu, nguồn lực quản lý có thể tập trung vào những lĩnh vực, trường hợp có rủi ro cao.

Giảm rào cản để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn

Gánh nặng đối với doanh nghiệp cũng xuất hiện khi tìm kiếm nguồn vốn phục vụ mở rộng sản xuất. Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng còn chịu nhiều áp lực, phát triển thị trường chứng khoán trở thành một hướng quan trọng để doanh nghiệp có thêm lựa chọn huy động vốn, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào một kênh tài chính.

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp trong tháng 9 mở ra thêm cơ hội. Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đánh giá đây là bước tiến được các tổ chức quốc tế, tài chính quốc tế công nhận.

Song với doanh nghiệp, ý nghĩa của nâng hạng cuối cùng vẫn phải được đo bằng khả năng tiếp cận vốn thuận lợi hơn. Vì vậy, một trong những nhiệm vụ tiếp theo được Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi đề cập là tiếp tục hoàn thiện thể chế, giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho các chủ thể tham gia thị trường.

Ở phía doanh nghiệp huy động vốn, các quy định liên quan tới IPO gắn với niêm yết đang được hoàn thiện nhằm tạo thuận lợi cho việc đưa cổ phiếu lên thị trường. Doanh nghiệp quy mô lớn, có chất lượng quản trị tốt, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng được khuyến khích niêm yết, qua đó mở rộng nguồn hàng, tăng sức hấp dẫn của thị trường.

Việc phát triển trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu xanh, chứng khoán phái sinh cũng mở thêm những lựa chọn huy động nguồn lực. Ở chiều ngược lại, phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức, nâng năng lực nhà đầu tư cá nhân, tạo thuận lợi cho dòng vốn nước ngoài sẽ góp phần hình thành cầu vốn ổn định hơn cho thị trường.

Từ thuế, thủ tục đến tiếp cận vốn, điểm chung của các chính sách là tạo thêm dư địa để doanh nghiệp phát triển. Một khoản thuế được giảm, một thủ tục được rút ngắn hay một kênh huy động vốn được mở rộng đều giúp tiết kiệm nguồn lực. Vì vậy, cải cách cần đi vào thực chất, tránh tình trạng thủ tục được cắt giảm nhưng lại phát sinh dưới hình thức giấy phép, hồ sơ hoặc yêu cầu mới.

Trong mục tiêu tăng trưởng 2 con số, sức bật của khu vực doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi chi phí tuân thủ giảm, dòng tiền được giữ lại nhiều hơn, khả năng tiếp cận vốn thuận lợi hơn, nguồn lực sẽ có thêm cơ hội quay trở lại sản xuất, đầu tư, đổi mới công nghệ. Giảm gánh nặng cho doanh nghiệp cũng chính là khơi thêm nguồn lực từ bên trong nền kinh tế cho tăng trưởng